Spoorstaat meer en meer omarmd dankzij breed gedragen productvisie en concrete roadmap

Lees er de afgelopen jaarverslagen Spoorwegveiligheid van de ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport) maar op na: al is onze ruim 7000 kilometer spoor één van de meest intensief bereden spoornetwerken in de wereld, het is tegelijk ook één van de veiligste.
Met dank mede aan ProRail. Want als er bij de spoorwegbeheerder in ons land iets de allerhoogste prioriteit heeft, dan is het natuurlijk de veiligheid van het spoor en daarmee van de reizigers.

Bovendien is iedereen binnen ProRail zich er terdege van bewust dat veilig altijd nog veiliger kan. Dat verklaart bijvoorbeeld waarom sinds 2022 binnen ProRail het programma Aantoonbare Veilige Berijdbaarheid (AVB) loopt. En het verklaart zeker ook waarom sinds begin 2024 nog serieuzer werk wordt gemaakt van de toekomstbestendigheid van Spoorstaat. Want hoe meer en hoe actueler alle informatie over de staat van de spoorinfrastructuur samenkomt en kan worden ingezien op hoe beter ProRail medewerkers hun werk kunnen doen en, uiteindelijk, hoe veiliger ons spoor.

Dashboards onvoldoende benut

Lilian Wierenga, productowner en programmamanager Spoorstaat binnen ProRail: “Een prima initiatief, Spoorstaat. En in principe en in potentie een uiterst bruikbaar instrument. Maar toch, zo eerlijk moeten we ook zijn, werden de dashboards onvoldoende benut. Om te beginnen omdat we geen centraal platform, geen speciaal daartoe ontwikkelde website hadden waarop alle eindgebruikers al onze relevante dashboards konden vinden. Waar hem dat in zat? In het ontbreken van een heldere productvisie. Het was er wel, Spoorstaat, maar wat het nou precies wel maar vooral ook niet was, nee, dat werd niet echt duidelijk. Met als gevolg dat het mogelijke gebruikers letterlijk en figuurlijk veel te weinig houvast bood.”

Dat houvast is er nu, in zeg maar, Spoorstaat 2.0, zeker wel. Mede dankzij Stevin consultants Martijn Frijns, Michel van Leeuwen en Antonia van der Grinten. Martijn Frijns: “Wat voor ons, en ook Lilian was daar zeer van overtuigd, essentieel was: dat de productvisie breed gedragen zou worden. Daarom zijn we ook heel bewust – en helemaal in lijn met ons motto Activating Potential – de organisatie, de praktijk van ProRail ingedoken. Zo hebben we bijvoorbeeld zo’n vijftien ProRail medewerkers, een dwarsdoorsnede van mogelijke gebruikers op zowel strategische, tactische als analytische functies binnen de organisatie uitvoerig bevraagd over specifiek hun wensen, behoeften en eisen aangaande Spoorstaat. Daarnaast hebben we met hen speciaal door ons ontwikkelde workshops gedaan. Dat alles om per specifieke gebruikersgroep binnen ProRail en daardoor uiteindelijk ook ProRail breed zoveel mogelijk commitment te creëren. Niet alleen op de inhoud van de productivisie op zich, maar zeker ook waar het gaat om de uiteindelijke realisatie van een optimaal effectief functionerend Spoorstaat.”

Van papier naar dagelijkse praktijk

Lilian Wierenga weer: “Dat laatste was cruciaal. Want hoe belangrijk een breed gedragen productvisie ook is, hoe daar te komen, welke stappen je als organisatie moet zetten om de productvisie van papier ook echt om te zetten in dagelijkse praktijk is minstens zo essentieel. Wat tegen die achtergrond zeker het vermelden waard is, is dat de door Stevin gehanteerde methodiek zonder meer goed werkt om een productvisie en roadmap op te stellen die past binnen SAFe (Scaled Agile Framework).”

Martijn Frijns weer: “Naadloos aansluiten op de dagelijkse praktijk is zeker essentieel.  Daarom hebben we voor Spoorstaat dan ook niet alleen een algemene ambitie geformuleerd, maar deze ook gedetailleerd in specifieke doelen. Vervolgens hebben we per doel de strategische keuzes geïdentificeerd die gemaakt moeten worden om die doelen te bereiken. Dat alles hebben we dan ook nog eens letterlijk en figuurlijk op een rij gezet in een roadmap. Daarin staan – overzichtelijk opgedeeld in onderwerpen als ‘Functionaliteit’, ‘Organisatie’, ‘Gebruikersbehoeften’, ‘’Dataketen’ en ‘Proces’ – chronologisch alle te nemen initiatieven om Spoorstaat optimaal in te bedden in de dagelijkse praktijk van ProRail.”

Echt gaan leven

Lilian Wierenga tot slot: “Een en al houvast en overzicht, de roadmap. Een en al concreetheid ook. Elk initiatief wordt in de tijd benoemd. En kunnen we, daar hou ik van, na realisatie afvinken. Je ziet het einddoel dus letterlijk meer en meer in beeld, dichter- en dichterbij komen. Tegelijk weten we natuurlijk ook dat de tijd niet stil staat. Dat ontwikkelingen, ook waar het gaat om onze spoorinfrastructuur, doorgaan. Daarmee blijft ook Spoorstaat voortdurend in ontwikkeling. Des te belangrijker, zeker met het oog op de toekomst van het platform, dat we nu werken met een duidelijke breed gedragen productvisie. Daardoor heeft onze hele organisatie nu ook een duidelijk beeld van wat Spoorstaat is en wat we er mee kunnen. Ja, mede dankzij dit project is Spoorstaat echt gaan leven. Zal het alleen nog maar meer gaan leven en zullen meer en meer ProRail medewerkers het omarmen. Met alle prettige effecten van dien voor de veiligheid op ons spoornetwerk.